Euskal botoa alokairuaren krisian
Sei bozketa Kongresuan 2026an. EH Bilduk guztiei bai esan zien. EAJk moratoriak babestu zituen, eta alde batera egin zuen arauak prezioa, kontratuaren iraupena edo funtsen erosketak ukitzen zituen bakoitzean. Hala bozkatu zuten euskal alderdiek, eta hau da Euskadin egiten dutena.
«Alokairuaren espekulazioa Euskadin» ikerketaren jarraipena · Datuen itxiera: 2026ko urriaren 3a
Apirileko gure ikerketa “Alokairuaren espekulazioa Euskadin: funtsek eta turismoak prezioak gora egin dituzte” Kongresuak alokairuen luzapena atzera botata eta EAJ abstenituta amaitzen zen. Bost hilabete geroago, etxebizitza ez da jada eztabaida sektorial bat: legegintzaldia bera kolokan jarri du. 2026ko urriaren 2an, deialdi bidezko bozketa izan zuen ezohiko osoko bilkuran, Ganberak indargabetu egin zituen Ministroen Kontseiluak hiru egun lehenago onartutako bi dekretuak; Madrilen Maricarmen Abascal etxegabetu ondoren onartu zituen Gobernuak, 1956ko errenta zaharreko kontratua zuen 87 urteko emakumea.
Haiekin, bost dira aurten indargabetutako etxebizitza-neurridun dekretuak. Eta segida horretan, talde propioa duten bi euskal alderdiek kontrako ibilbideak marrazten dituzte. EH Bilduren sei diputatuek maizterra babesteko arau guztien alde bozkatu dute. EAJren bostek eredu ezagugarri bati jarraitzen diote: bai etxegabetzeak eteteari eta neurri fiskalei; abstentzioa edo ezezkoa, testuak errentatzaileari etxebizitza berreskuratzeko edo garestitzeko ahalmena mugatzen dionean.
Jeltzaleen argudioa jabe txikia da. Kontsultatutako dokumentuek arazo bat erakusten dute: Eusko Jaurlaritzak berak onartzen du ez dakiela zehatz zenbat diren.
etxebizitza-neurriak zituzten dekretu indargabetu ditu Kongresuak 2026an
egon zen indarrean alokairu-kontratuen berritze automatikoa
euskal udalerri eremu tentsionatu izendatuta (biztanleriaren % 54)
etxegabetze Euskadin 2025ean, aurreko urtean baino % 60,2 gehiago
I. Urriaren 2ko osoko bilkura
Gobernuak bi testutan banatu zuen bere erantzuna. Ez zen erabaki teknikoa izan: negoziazioan ez EAJk ez Juntsek ez zuten bermatzen kontratuen berritze automatikoa jasoko zuen dekretu baten aldeko botoa. Hura bereizita, gainerakoa salbatu zitekeen, gutxienez. Ez zen ezer salbatu.
Dekretu zabala
Atzera botata: 172 alde, 178 aurka
- Gehienez bi urteko luzapena 2028ko abenduaren 31 baino lehen amaitzen diren kontratuentzat, soilik maizterrak zortzi hilabete badaramatza ordainketak egunean dituela.
- % 2ko muga errentaren eguneratzeari 2027ko abenduaren 31ra arte, eta eguneratzerik ez alokairuak erreferentzia-indizea gainditzen badu.
- Etxegabetzeak etetea 2030eko abenduaren 31ra arte, bizitegi-alternatibarik gabeko pertsona kalteberentzat.
- Muga tasazio-balioaren % 70etik beherako erosketei («putre-funtsak», testuak definitzen ez dituenak).
- Aldi baterako alokairuaren eta gelen alokairuaren erregulazioa.
- % 10eko BEZa pisu turistikoei eta kenkariak PFEZean.
Berritze automatikoa
Atzera botata: 166 alde, 184 aurka
- Artikulu bakarra: ohiko etxebizitzaren kontratuak nahitaez berritzea bost urteko aldietarako, edo zazpi urtekoetarako errentatzailea pertsona juridikoa bada.
- Sei hilabeteko aurreabisua eta kalte-ordaina, errentatzaileak berritzen ez badu.
- BOEn urriaren 1ean argitaratu eta 2an indargabetu zen: 16 bat ordu indarrean. Kroniken arabera, demokraziako dekreturik laburrena da.
Bost dekretu, bost porrot
Etxebizitza-neurriak zituen dekretu bakoitza baliozkotzearen aldeko eta aurkako botoak, 2026an.
Iturria: El Independiente, Idealista, elDiario.es, El Debate, Infobae eta EFEren parlamentu-kronikak. Apirilaren 28an, gainera, 5 abstentzio izan ziren (EAJ), eta otsailaren 26an, bat.
Berritze automatikoaren aritmetika
Nork bota zuen atzera 27/2026 ELD? Aldatu EAJren eta Juntsen botoa eta egiaztatu emaitza.
Dekretua indargabetua
2026ko urriaren 2ko benetako emaitza.
Boto bakar bat ere ez zen nahikoa bere aldetik: Gobernuak EAJ eta Junts aldi berean behar zituen, eta ez zuen bietako bat ere izan. Coalición Canaria (eserleku 1) ere baiezkotik ezezkora igaro zen.
II. EAJren eredua
Ilaran jarrita, aurtengo sei bozketek zehaztasun nabarmeneko eredu bat erakusten dute. EAJk inbestidurako gehiengoarekin bozkatzen du pertsona kalteberen etxegabetzeak eteteaz ari denean, eta otsailean Gobernuarekin itundu ere egiten du gehienez bi etxebizitzaren jabe direnak moratoriatik kanpo uztea. Hiru alditan egiten du alde batera: apirileko luzapenean, enpresek eta funtsek etxebizitza erosteko betoan irailean, eta urriko berritze automatikoan.
| Data | Araua | EAJ | EH Bildu | Emaitza |
|---|
* EH Bilduk otsailaren 26an emandako botoa ez da berariaz ageri kontsultatutako kroniketan; aldeko 172 botoen batuketatik ondorioztatzen da. Irailaren 15eko lege-proposamena PSOE, EAJ eta CCren abstentzioarekin baztertu zen.
Alderdiak bi argudiorekin azaltzen du. Lehena metodoari dagokio: apirilean Aitor Estebanek aurretiazko negoziaziorik eza leporatu zuen, eta urrian Kongresuko bozeramaile Maribel Vaquerok deitoratu zuen Gobernuak «beroan legeak egitea». Bigarrena funtsari dagokio, eta urriaren 1eko agiriak jasotzen du.
«Espainiako Gobernuaren proposamen hau jabe txikiaren aurkako erasoa da, eta alokairuko etxebizitzaren eskaintza murriztuko luke merkatuan». — EAJren agiria, 2026ko urriaren 1a
EAJk dekretu zabalaren hiru atal bere egiten ditu: luzapena eskuratzeko zortzi hilabetez ordainketak egunean izateko baldintza (hamabi eskatu zituen), aldi baterako alokairuaren erregulazioa eta pisu turistikoei % 10eko BEZa. Lurzoruaren Legearen erreforma galdu zuen, irailaren 28an kendu baitzuten Podemos erakartzeko. Bozketaren ondoren, Joseba Díez Antxustegik «bozkaezintzat» jo zuen alokairu mugagabeen dekretua.
Inork zenbatu ez duen % 90
Jeltzaleen tesia zifra batean oinarritzen da: Euskadin, alderdiaren esanetan, alokairu-merkatuaren % 90 baino gehiago jabe txikien esku dago. EAJk ez du iturririk aipatzen. Datu ofizial hurbilena Eusko Jaurlaritzaren 2024ko fidantzen erregistroa da: 353 edukitzaile handi pribatuk alokatutako 4.262 etxebizitza kontrolatzen zituzten, 88.760 kontratuen % 4,8. Bateragarria da baieztapenarekin, baina irakurketa aldatzen duten ñabardurekin: fidantza gordailatuta duten alokatutako etxebizitzak baino ez ditu neurtzen —ez etxebizitza hutsa, turistikoa edo aldi baterakoa—, eta fenomenoa bizkor hazten ari da.
15etik 353ra zortzi urtean
Euskadin alokatutako bost etxebizitza baino gehiago dituzten edukitzaile handi pribatuak. Horietatik 182 pertsona juridikoak dira, 2.957 etxebizitzarekin; zorro pribatu handienak, Vitalquilerrenak, 406 ditu.
Etxebizitza Sailak berak 2024an onartu zituen «muga nabarmenak» bost etxebizitza edo gehiago dituztenak identifikatzeko. EAJren argudio nagusia, beraz, euskal Administrazioak zehatz neurtu ezin duela onartzen duen datu batean oinarritzen da.
Iturria: Eusko Jaurlaritzaren fidantzen erregistroa, elDiario.es-en bidez.
III. Euskal alderdiak, banan-banan
Zer bozkatu zuten Madrilen eta zer defendatzen duten Euskadin.
Nork eutsi zien eta nork bota zituen atzera dekretuak
Zirkulu bakoitzaren azalera eserleku kopuruaren proportzionala da (350 guztira).
Egin klik nodo bakoitzean haren jarrera eta nortzuek bozkatu zuten ikusteko.
Nortzuek bozkatu zuten eta zer ondasun aitortzen dituzten
Diputatu bakoitzak nahitaez argitaratu behar du bere ondasun eta errenten aitorpena Kongresuko Interesen Erregistroan. 350 eserlekuetako bakoitzaren azken aitorpena berrikusi dugu: 316 aitorpen osoetatik 273k gutxienez higiezin bat jasotzen dute, eta 54 diputatuk higiezinen errentak aitortzen dituzte (alokairuak edo higiezinen etekinak). Horietatik 22 kontratuen berritze automatikoaren alde bozkatu zuten alderdietakoak dira, eta 32 aurka bozkatu zutenetakoak. Izen bakoitzak jatorrizko PDFra darama.
Zabalgarri bat Kongresuko alderdi bakoitzeko, bere diputatu guztiekin. PSOE, PP eta Sumarren kasuan, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoatik hautatuak agertzen dira lehenik, gorriz. Voxek ez du euskal barrutietako diputaturik. Zerrenda berberak irekitzen dira grafoko nodo bakoitza sakatzean.
IV. Bozkatu zutenek aitortzen dutena
Urriaren 2an Kongresuak alokairu-kontratuei, funtsen etxebizitza-erosketei eta higiezinen fiskalitateari buruz erabaki zuen. Zer dute aitortuta bozkatu zutenek? Diputatu bakoitzaren azken ondasun eta errenten aitorpena, Ganberako Interesen Erregistroan argitaratua, datu-base batera irauli dugu, eta bakoitzaren alderdiaren botoaren noranzkoarekin gurutzatu.
Erretratua jabeen Ganbera batena da. 316 aitorpen osoetatik 273k —% 86,4k— gutxienez higiezin bat jasotzen dute, eta hamar diputatutik lauk bi etxebizitza edo gehiago aitortzen dituzte. 54k higiezinen errentak jasotzen dituzte. Horien artean daude eztabaidan aurrez aurre izan ziren bi liderrak: Pedro Sánchezek 12.845 euro aitortzen ditu «arrendamientos de inmuebles» kontzeptuan, eta Alberto Núñez Feijóok 5.584,40 euro «rendimientos bienes inmuebles» kontzeptuan, 2023ko abuztuko aitorpenen arabera.
gutxienez higiezin bat aitortzen duten diputatuak
bi etxebizitza edo gehiago aitortzen dituztenak, jabetza osoan edo partzialean
diputatuk higiezinen errentak aitortzen dituzte
diputatuk higiezinak sozietateen bidez aitortzen dituzte: 17k ez bozkatu zuten eta 3k, bai
Baiezkoaren blokea eta ezezkoaren blokea, aurrez aurre
Ondasun mota bakoitza aitortzen duten diputatuen ehunekoa bloke bakoitzean, haien alderdiak kontratuen berritze automatikoari (27/2026 ELD) emandako botoaren arabera.
Baiezkoaren blokea: 166 eserleku, 155 aitorpen oso. Ezezkoaren blokea: 184 eserleku, 161 aitorpen oso. Higiezinen errentak argitaratutako aitorpen guztien gainean kalkulatzen dira (166 eta 183). «Baloreak» atalak akzioak, partaidetzak eta inbertsio-funtsak hartzen ditu. Iturria: Kongresuko Interesen Erregistroa; geuk landua.
Konparazioak irakurketa erraza gezurtatzen du. Higiezin-ondareak ez ditu blokeak bereizten: higiezinak aitortzen dituzte bai bozkatu zutenen % 85,2k eta ez bozkatu zutenen % 87,6k; bi etxebizitza edo gehiago, % 38,7k eta % 42,9k. Aldea, apala, errentetan agertzen da —alokairuak edo higiezinen etekinak jasotzen ditu baiezkoaren blokearen % 13,3k eta ezezkoaren blokearen % 17,5ek— eta puntu jakin batean zabaltzen da: diputatuak partaidetza duen sozietateen esku dauden higiezinetan. Ezezkoaren blokeko 17 diputatuk eta baiezkoaren blokeko 3k aitortzen dituzte.
Alderdika, daturik deigarriena bozketa erabaki zuen taldean dago. Juntsen zazpi diputatuetatik hiruk higiezinen errentak aitortzen dituzte: Pilar Calvok, 1.500 euroko «alquiler mensual piso» bat eta pisu bat, % 51 berea duen ondare-sozietate baten bidez; Josep Maria Cerverak, 12.000 euro lokal komertzial baten alokairuagatik; eta Josep Pagèsek, 14.928 euro errentan emandako higiezinengatik. Eztabaidan, Gabriel Rufiánek «higiezin-interesak» izatea leporatu zion Juntsi. Euskal alderdien artean, aitorpen osoa duten EAJren lau diputatuek higiezinak dituzte eta hiruk bi etxebizitza edo gehiago aitortzen dituzte, baina batek ere ez du alokairu-errentarik jaso bere azken aitorpenean; EH Bilduren sei diputatuetatik bik bai.
Zenbat etxebizitza aitortzen ditu diputatu bakoitzak?
Alderdi bakoitzeko diputatuen banaketa, aitortutako etxebizitza kopuruaren arabera.
Aitorpen osoak soilik (parentesi artean, zenbat). Pisuak, etxeak, apartamentuak eta antzekoak zenbatzen dira, jabetza osoan edo partzialean; ez garajeak, trastelekuak, lokalak eta finkak.
Nork aitortzen ditu higiezinen errentak?
Alokairuak edo higiezinen etekinak jasotzen dituzten diputatuen ehunekoa, alderdi bakoitzean.
Argitaratutako aitorpen guztien gainean. Talde txikietan diputatu bakar batek asko mugitzen du ehunekoa: kopurua adierazten da.
V. Etxean: euskal erakundeek egiten dutena
EAJk eta PSE-EEk elkarrekin gobernatzen dute Lakuan, eta Etxebizitza saila Denis Itxaso sozialistaren esku dago. Balantzea aurrerapen asimetrikoarena da. Eremu tentsionatuak 20 dira jada, abuztuan Sopela eta Urduliz izendatu ondoren, eta biztanleriaren % 54 hartzen dute, Jaurlaritzaren arabera. Baina Eusko Jaurlaritzak baztertu egiten du EH Bilduk, ELAk eta Sumarrek erkidego osoa tentsionatu izendatzeko egindako eskaera: Saileko zuzendari Saioa Beisteguik «erabat elektoralistatzat» jo zuen.
Apirilean azaleratu genuen «Zarautz kasua» konpondu gabe dago oraindik. Udalbatzak PSE-EEren eta EH Bilduren botoekin eta EAJren abstentzioarekin onartu zuen mozioa; urte eta erdi geroago, udal gobernu jeltzaleak ez du eskaera bidali. Uztailean, kargua uztear zen alkateak, Xabier Txurrukak, azaldu zuen ez aktibatzea erabaki zuela udalerriaren zati bati baino ez liokeelako eragingo, eta 952 etxebizitza babesturen alde egin zuen, horietatik 426 alokairu publikokoak. Eragin praktikoa dokumentatuta dago: Gaztelagun programak 998 eurorainoko alokairuak onartzen ditu Donostian, eta 800 eurorainokoak baino ez Zarautzen.
Euste-mapa
- 2025ean izendatua
- 2026an izendatua
- Izapidean
- Blokeoa edo moziorik ez
Iturriak: Etxebizitza eta Hiri Agenda Ministerioaren zerrenda, EHAA (2026ko abuztua) eta elDiario.es. Kokapenak gutxi gorabeherakoak dira.
Legegintzaren arloan, abenduaren 11ko 6/2025 Legea EAJren eta PSE-EEren botoekin soilik atera zen aurrera. Pisu turistiko berriak debekatzen ditu eremu tentsionatuetan, baina etxebizitza babestuaren erreserba ere % 75etik % 60ra jaisten du; EH Bilduk «atzerapausotzat» jo zuen. Apirileko euskal dekretuak Biziguneren helburua 7.500 etxebizitzatik 9.500era igotzen du, eta Gaztelagun hilean 300 eurorainokoa izatea ezartzen du. Foru-fiskalitateak errentatzailea saritzen du % 30eko kenkariarekin, eta % 70era igotzen da eremu tentsionatuan. Etxebizitza hutsaren gaineko kanon autonomikoa Azpeitiak baino ez zuen aplikatzen 2025aren amaieran; hiriburuek nahiago dute OHZaren errekargua.
Urriaren 2an, Kongresua bozkatzen ari zen bitartean, Itxasok Vienatik iragarri zuen Etxebizitzaren lehen Lurralde Plan Sektoriala: 160.000 etxebizitza baino gehiagorentzat jada kalifikatutako lurzorua, 75.000 inguru babestuak, 16 urteko epemugarekin. Onartu zuen ez dela legegintzaldi honetan amaituko.
Kaleak, bitartean, hitz egin du. Irailaren 28tik kanpaldi bat dago Bilboko Arriaga Antzokiaren aurrean. Urriaren 2an milaka lagunek manifestazioa egin zuten euskal hiriburuetan, Euskal Herriko Etxebizitza Sindikatuen Sareak eta Etxebizitza Sindikatu Sozialistak deituta. Egun berean, eztabaidaren orduan, bi adingabe dituen familia bat etxegabetu zuten Gasteizen, Gasteizko Etxebizitza Sindikatuak salatu zuenez. Euskadin lehen hiruhilekoan gauzatutako 213 etxegabetzeetatik 195 —% 91,5— alokairuagatik izan ziren.
Porrot-urte baten kronologia (2026)
Sakatu mugarri bakoitza neurri nagusiak ikusteko eta testu osora jotzeko.
Alokairuaren krisiaren zama nork eramango duen erabakitzeko sei bozketatan, EH Bilduk baietz esan du seietan. EAJk alde batera egin du arauak prezioa, kontratuaren iraupena edo funtsen erosketak ukitzen zituen bakoitzean. Jabe txikiaren izenean egin du; bere Gobernuaren beraren arabera, inork zenbatu ez duen jabe txiki baten izenean.